Taal van de Tijd

Nederlandstalige muziek, de laatste jaren is dit muziekgenre bezig aan een enorme opmars. Van Nederlandse popmuziek tot de echte volksmuziek, alle segmenten binnen dit genre zitten in een muzikale lift. Steeds vaker en structureler worden de hitlijsten gedomineerd door Nederlandstalige muziek. De combinatie van een nieuwe generatie artiesten, de invloed van social media en het zoeken naar herkenbaarheid lijken het genre een enorme boost te hebben gegeven.

In 2024 kreeg de Nederlandstalige muziek te maken met een nieuwe sensatie. Roxy Dekker ging viraal op TikTok en haar muziek werd mateloos populair onder de jeugd. Eveneens ging een nummer van Yves Berendse ‘Terug in de tijd’, viraal op dezelfde app. Dit blijkt het startschot voor alweer een enorme hit in het volkse genre. ‘Terug in de Tijd’ werd zelfs het meest beluisterde en gestreamde nummer van 2024. In 2024 bestond de streaming Top 5 van Stichting Nederlandstalige Top 40 voor 80 % uit Nederlandstalige nummers.

Overzicht van de opkomst

In de hitlijsten en de jaarlijkse streams, die worden bijgehouden door de brancheorganisatie voor Nederlandse muziek NVPI, is sinds 2018 een kentering te zien. Waar voorheen vooral buitenlandse nummers en albums hoog scoorden in deze lijsten, kwamen vanaf deze periode de Nederlandse nummers en artiesten op. Belangrijk hierin was het duo Suzan & Freek. Zij brachten in 2018 en 2019 hun eerste nummers uit, wat zichtbaar werd in de hitlijsten. Samen met Davina Michelle waren zij vertegenwoordigd in de toplijsten van 2018.

In 2019 werden de hitlijsten zelfs gedomineerd door artiesten als Maan en Tabitha. Ook rappers als Frenna en Bizzey scoorden goed. In 2020 en 2021 waren vooral Maan en Snelle populair, maar maakte de buitenlandse muziek een kleine comeback. In 2022 kwam de Nederlandstalige muziek weer helemaal terug in de charts, met vijf nummers in de best verkochte top 10. Voor het eerst was hier ook een Nederlands volksnummer in te zien; ‘Vanavond uit m’n bol’ door Kriss Kross Amsterdam. Tino Martin & rapper Donnie stond op plek 7.

In 2023 was Nederlandstalige muziek wederom erg populair. Opvallend is dat een echt volksnummer ‘Engelbewaarder’ door Marco Schuitmaker de top 3 van de meest beluisterde nummers heeft gehaald. Dit geeft aan dat Nederlandstalige volksmuziek toen populairder was dan ooit. Verder is het opmerkelijk dat de Nederlandstalige popgroep Goldband doorgebroken is met twee hits in de top 10.

De opkomst van Nederlandstalige muziek blijft ook bij BumaStemra niet onopgemerkt. Iedereen die muziek gebruikt hoort een aanvraag in te dienen bij BumaStemra. BumaStemra registreert alle muzikale rechten en zorgt dat de componist een vergoeding krijgt, wanneer een lied ergens gezongen, gedraaid of gebruikt wordt. Directeur Buma Cultuur Frank Helmink merkt sinds een aantal jaar veel meer aanvragen van Nederlandstalige nummers op bijvoorbeeld radio en festivals. Om deze populariteit te duiden noemt Frank de Buma Awards, die elk jaar door zijn organisatie worden uitgereikt: ‘’Een aantal jaar geleden waren hier amper Nederlandstalige artiesten bij, zeker niet op de schaal die we nu zien. Als je bijvoorbeeld de laatste jaren eerst Mart Hoogkamer in de prijzen ziet vallen, daarna Marco Schuitmaker en meest recent Yves Berendse, denk ik dat Nederlandstalige muziek steeds populairder geworden is.’’

Oorzaken voor de groeiende populariteit

In de coronatijd heeft men kunnen ervaren hoe het is om alleen te zijn en hoe het is als alles om ons heen wegvalt. Volgens lector muziekinnovatie Koos Zwaan kan de oorzaak voor de huidige populariteit van Nederlandstalige muziek daar liggen: ‘’Je merkt dat er een soort herwaardering is ontstaan van de Nederlandse taal. De hernieuwde interesse in de Nederlandse taal en cultuur sinds een aantal jaar kan er voor zorgen dat Nederlanders op zoek gaan naar iets wat dichtbij hun cultuur ligt.’’

Verder is er sinds 2018 een nieuwe lichting artiesten opgekomen die deze muziek een nieuw leven hebben ingeblazen. Volgens DJ Marcel de Vries van Sterren NL is de Nederlandstalige muziek deels veranderd door deze artiesten. ‘’De muziek is minder volks geworden, ze noemen het nu ook wel volkspop. Hierdoor wordt deze muziek ook op andere radiozenders dan bijvoorbeeld Sterren NL of Radio NL gedraaid. Door deze ontwikkeling komen er meer mensen met Nederlandstalige muziek in contact. Bovendien bereikt popmuziek een bredere doelgroep dan volksmuziek.’’

Ook Koos Zwaan denkt dat de nieuwe lichting artiesten heeft bijgedragen aan de toegenomen populariteit van Nederlandstalige muziek. ‘’Het sturen van bijvoorbeeld een nieuwe artiest als Joost Klein naar het songfestival is een goed voorbeeld van een gebeurtenis die bijdraagt aan de toenemende populariteit van Nederlandstalige muziek.’’ Verder zegt Koos Zwaan dat ook de recente ontwikkelingen rondom Roxy Dekker een belangrijke pijler zijn in het succes van Nederlandstalige muziek: ‘’Het succes en het winnen van de popprijs door Roxy Dekker is ook een belangrijke factor.’’

Frank Helmink noemt de verandering in de muziekvoorziening bij jongeren als een belangrijke oorzaak: ‘’Jonge mensen hebben nu allemaal een streamingsaccount waar ze hun eigen muziek kunnen uitkiezen. De jongeren die nu 18 tot 20 jaar zijn, begonnen een jaar of vijf geleden met muziek luisteren. Net in die tijd werd Nederlandstalige muziek opnieuw populair. Hierdoor gingen ze dit uiteindelijk ook luisteren, vervolgens luisteren hun vrienden het ook en beïnvloeden ze zo elkaar.”

Evenementen en boekingen

In de evenementensector is gedurende de afgelopen jaren de populariteit van Nederlandstalige muziek ook terug te zien. Zo zijn er bepaalde festivals die speciaal zijn ontworpen voor Nederlandstalige muziek. Naast de al bestaande bekende evenementen zoals bijvoorbeeld het Mega Piraten Festijn, is er sinds 2020 het festival ‘de Amsterdamse Zomer’. Dit is een muziekfestival in het Olympisch Stadion te Amsterdam waar louter Nederlandstalige artiesten staan.

Dean Fielemon, werkzaam bij één van de grootste boekingsmaatschappijen op gebied van Nederlandstalige muziek FM Events, merkt ook een stijging qua populariteit: ‘’Vroeger kregen we vooral aanvragen voor de echt grote artiesten, nu ook voor veel meer artiesten. Waarin je het grootste verschil kunt zien zijn de boekingsprijzen die tegenwoordig worden betaald. Waar voor een onbekende zanger tien jaar geleden 700 euro werd betaald voor de hele avond, is dit nu vaak 700 euro voor een half uurtje.”

Volgens Dean Fielemon komt dit omdat er steeds meer hits worden gescoord door een steeds breder spectrum aan artiesten. ‘’Zangers van de grote hits zijn erg gewild, er is echter maar één zanger per hit. Vervolgens wordt er daarom doorgeschakeld naar minder bekende artiesten waardoor zij ook meer boekingen krijgen. Hierdoor ontstaat er een steeds grotere database aan artiesten die geboekt worden.”

Toekomst voor de Nederlandstalige muziek

Tegenwoordig zijn de Nederlandstalige nummers niet meer weg te denken uit de hitlijsten. Vroeger is dit natuurlijk ook wel eens zo geweest, bijvoorbeeld in de jaren ’80 met Doe Maar, Toontje Lager en het Goede Doel. Toch denkt Marcel de Vries dat deze trend iets blijvends is. ‘’Ik ben al sinds 2005 werkzaam in de Nederlandstalige muziek en met muziekgenres gaat het altijd een beetje in golfbewegingen. Maar zo booming als nu heb ik het nog nooit gezien, daarom denk ik dat deze populariteit gaat aanhouden. We leven in een roerige tijd wereldwijd en mensen houden zich dan graag vast aan een nationaal product.’’

Opkomend zanger Jeffrey Brons ziet de toekomst voor Nederlandstalige muziek en zangers rooskleurig in: ‘’Ik merk bij mezelf en bij collega zangers om mij heen dat de huidige successen enorm inspireren.’’ Door de Nederlandstalige hits die nu gescoord worden krijgt Jeffrey Brons al veel meer boekingen dan voorheen. ‘’Ik mocht laatst optreden bij Radio 538, als zelfs dat soort radiostations mijn muziek overnemen, kan het heel snel gaan.’’

Dean Fielemon van FM events ziet ook in de toekomst de populariteit van Nederlandstalige muziek nog stijgen: ‘’Als je nu al ziet hoeveel Nederlandstalige artiesten wij geboekt krijgen, kan het bijna niet anders dan dat dit alleen maar meer gaat toenemen. Waar een gemiddelde artiest voorheen 130 boekingen per jaar kreeg, is dit meer dan het dubbele aantal. Hierdoor blijft de Nederlandstalige muziek steeds meer onder de mensen komen.’’

Koos Zwaan denkt hij dat in de komende jaren deze stijging in populariteit zich nog wel even voort zal zetten: ‘’Er zou tijdelijk een groter percentage Nederlandstalige muziek in de Nederlandse hitlijsten kunnen komen, wat je nu al ziet met bijvoorbeeld Roxy Dekker. Dit zou kunnen betekenen dat de platenlabels, met name de drie grote labels Universal, Warner en Sony, meer gaan investeren in lokaal/Nederlandstalig talent.’’

Maar of de trend zich op lange termijn zal blijven voortzetten vindt hij lastig om te voorspellen: ‘’Als je naar de muziek/hitparade geschiedenis kijkt zie je dat periodes van interesse in Nederlandstalige muziek worden afgewisseld met periodes dat deze juist wat minder populair is. Denk bijvoorbeeld aan de populariteit van Doe maar, De Dijk, Het Goede Doel en Frank Boeijen in de jaren ’80, of de opkomst van Blof, Racoon, Van Dik Hout en Marco Borsato in de jaren ’90. Terwijl in de jaren ’70 of begin 2000 juist weer meer in het Engels werd gezongen.’’

Frank Helmink denkt dat de huidige golfbeweging er eentje is die nog weleens stand zou kunnen houden. ‘’Veel nummers die nu populair zijn, zijn echte popliedjes. Hierdoor bereikt de Nederlandstalige muziek een veel groter deel van de samenleving. Daardoor kan het zomaar zijn dat we nog wel een tijdje zoet zijn met Nederlandstalige hits.’’

Nederlandstalige muziek is de afgelopen jaren in ieder geval een stuk populairder geworden. Niet alleen in de hitlijsten, maar ook op festivals, in de kroeg en op social media hoor je het Nederlandstalige lied. De combinatie van een jonge generatie artiesten, sociale media, herkenbare thema’s en een herwaardering van de Nederlandse taal maken het genre misschien wel relevanter dan ooit. Of deze populariteit blijvend is zal de tijd leren, maar voorlopig is Nederland nog niet uitgezongen.